روابط انسانی در سازمانهای آموزشی

عنوان: روابط انسانی در سازمانهای آموزشی

استاد : دکتر ابوالفضل بختیاری

رشته : مدیریت آموزشی دانشجو : حمیدرضا عزیزی

مقدمه :

شاخص های روابط انسانی یکی از مهمترین عوامل در مبحث آموزش می باشد به نحوی که فقدان آگاهی از مهارت برقراری ارتباط باعث می شود که انسانها در موقعیت های مختلف زندگیشان با مشکلات عدیدی ای مواجه شوند چنانکه عدهای از صاحب نظران معتقدند تمامی مشکلات جهانی ناشی از ناتوانی انسانها در برقراری ارتباط با یکدیگر است. ارتباطات حلقه ای حیاتی در زنجیره فعالیتهای سازمانی و روابط انسانی بوده، درجه هماهنگی توانایی بهره وری از توانمندیها و تخصّص اعضاء تا حدود زیادی متاخر از کیفیت فرایند ارتباطات است.ارتباطات انتقال دهنده احساسات، حقایق، ایده ها، اطلاعات و ارزشهاست. امروز جهانی که ما در آن زندگی می کنیم را جهان ارتباطات نهاده اند. و در این جهان ، زندگی ما کاملاً از سازمان های مختلف متأثر است و سازمان ها بویژه بدون ارتباطات انسانی نمی توانند به فعالیتها شان تداوم ببخشند بطوریکه می توان گفت بدون ارتباطات سازمان نمی توان وجود داشته باشد. بر همین اساس نگارنده در نوشته زمینه های روابط انسانی در سازمان های آموزشی را بیان می کند.

روابط انسانی در سازمانهای آموزشی می بایست به صورت هدفمند و درابعاد و موارد متعددی بررسی نمود. انسان موجودی اجتماعی است و اجتماعی بودن او محصول ارتباط با دیگران است. هر فرد در محیط زندگی اش ،کارش ، تفریحش ، عبادتش ، نیاز مند به برقراری روابط با دیگران است از میان همه عوامل شادی و سعادت آفرین شاید بدون گذافه گویی،بر قراری رابطه انسانی مطلوب عمده ترین عوامل خوش بختی و موفقیت هر کس در زندگی است به طوری که همه انسانها به داشتن توانایی بر قراری ارتباط با سایر انسانها نیاز دارند این توانایی را اصطلاحاً مدیریت برقراری روابط انسانی می نامند. اهمیت و حساسیت ایجاد روابط انسانی آنرا به عنوان یک دانش مطرح می سازد. در توجه به روابط انسانی در واحد های آموزشی دو هدف عمده و اساسی مورد نظر است: الف : حفظ حرمت و شان مقام انسانی در محیط کار ب: افزایش بهره وری سازمان از طریق استفاده اصولی و بهتر از منابع انسانی

از طرفی شاخص های روابط انسانی مطلوب در سازمانهای آموزشی شامل موارد زیر می باشد :

1-درک توانمندی ها ،استعداد ها ، علایق ، نیازها و مشکلات فراگیران: همه معلمان و، دانش آموزان و حتی اولیا ء به عنوان انسان دارای نیاز های هستند که سلامت آنها به تأمین آنها بستگی دارد . انگیزه و میل به انجام کار و مسئولیت پذیری انسانها با نیازهای آنها رابطه مستقیم دارد . هر میزان هم خوانی بین نیازها ی فرد و کار او بیشتر باشد تحرک او بیشتر خواهد بود . مدیر مدرسه باید تلاش نماید تا بر توانمندی ها واستعداد ها و همینطور نیاز های افراد زیر مجموعه اش آگاه گردد . و سعی به در فعلیت در آوردن توانمندی های بالقوه و تأمین نیاز های آنان موجبات نزدیک شدن به تحقق اهداف آموزش و پرورش را فراهم می سازد . مشکلات دانش آموزان ریشه های مختلف فردی ، خانوادگی ، اجتماعی ،روانی ،فرهنگی ،جسمی یا ترکیب ی از برخی از آنها دارد . مدیر باید با کمک مشاوران و معلمان و اولیاء ریشه های مشکل را درک کند و سپس به حل مشکل آنان اقدام نماید بویژه آن که شناخت مشکل دانش آموزی که سن و تجربه کمتری دارند مشکل تر از با افراد با تجربه است

2-پذیرش تفاوت های فردی : سازمان آموزش مکان شکوفایی و پرورش استعداد هایدانش آموزان است . اگر چه بیشت آموزش ها به صورت گروهی انجام می پذیرد اما تعلیم و تربیت امروز به سوی آموزش فردی پیش می رود . کلاس های درسی مدارس مو قعی اثر بخش و کارای دارد که برنامه های مناسبی برای یکایک افراد با توجه به استعداد هر یک از آنها پیش بینی و اجرا ء شود برای نیل به این مقصود نقش مدیر بسیار حساس است . مدیر آموزش باید هر فرد را به عنوان یک موجود مستقل و منحصر به فرد بپذیرد . هر چه مدیر توانایی بیشتری در پذیرش تفاوت های فردی داشته باشد در حقیقت توانایی بیشتری به برقراری روابط انسانی دارد .

3 -دوست داشتن دیگران : یکی از موضوعات بسیار حساس در همه مدیریت ها و بویژه مدیریت آموزشی مسله توان با مهارت دوست داشتن افراد زیر مجموعه است . اصولاً کسی نگرش مثبتی نسبت به انسان ها در کل و نیرو هایی که با آنها کار می کند نداشته باشد مدیر خوبی نخواهد بود . همان گونه که رمز موفقیت در مدریت موفق شدن در کار کردن با انسانهاست ،رمز پیروزی در کارها با انسان ها نیز دوست داشتن همکاران و انسانها ی است که کار توسط آنان انجام می گیرد . مدیر باید نسبت به همکاران خود علاقه و خیر خواهی داشته باشد . و آنها را از صمیم قلب دوست داشته باشد . تا زمانی که ما کسی را به دلایلی دو.ست نداشته باشیم نمی توانیم با او رابطه حسنه بر قرار کنیم سنگ زیر بنای دوست داشتن دیگران ارزش قائل شدن برای آنهاست . اگر مدیری به انسانها ی زیر دست و همکاران خود چون افرادی ناتوان ، بی کفایت و یا فاقد توان بنگرد ، هیچ دلیلی برای دوست داشتن و احترام به آنها پیدا نمی کند در محیط آموزشی اگر مدیر فراگیران را دوست نداشته باشد نمی تواند در آنها تآثیری بگذارند و البته باید به آنان بفهماند که دوستشان دارد .

4-خوب گوش دادن و پذیرفتن افراد : خوب گوش دادن و خوب شنیدن از مهم ترین عوامل ارتباط و بر قراری روابط انسانی است . بسیاری از مشکلات سازمان ها و عصبانیت ها با خوب گوش دادن به درد و دل ها و مشکلات افراد حل می شود مدیری که توانایی تحمل دیگران را نداشته باشد و نتواند با بردباری به حرف های همکاران و دانش آموزان گوش دهد ،در بر قراری ارتباط موفق نخواهد بود . شاید بسیاری از افسردگی ها ، عقده های حقارت و خود نمایی ها با خوب گوش کردن کاهش یا بهبود می یابد .

5-برقراری بهداشت روانی در محیط آموزشی : هر محیط آموزشی دارای جوی است که ممکن است آن محیط را سرد،خشک، غیر قابل اعتماد ،ترس آور ، و یا گرم ، صمیمی ، قابل انعطاف ، قابل اعتماد و حمایت کننده تر سازد . هر چه جو سازمان مثبت تر باشد،برقراری روابط انسانی آسان تر خواهد بود . بالعکس ،جو های بسته ، ترس آور و یا منفی سبب بی اعتمادی ، ترس ، دوری و نفرت افراد از هم می گردد ،محیط مناسب رشد ، محیطی است که فرد به طور آگاهانه و با آزادی نسبی بتواند راه خود را انتخاب کند و مسئو لیت های ناشی از انتخاب خود را بپذیرد . مدیریت و رهبری آموزشی مدیران و معلمان تأثیر فراوانی بر محیط آموزشی دارند . محیط های که با همکاری ،احساسات گرم و مثبت ، اعتماد متقابل ، دادن مسولیت و اختیار تصمیم گیری اداره می شود از بهداشت روانی بهتری برخوردارند و در مقابل روش های خود کامه و مستبد که همراه با تهدید ، ترس و اجبار باشد به بهداشت روانی دانش آموزان و کارکنان آسیب می رساند . در حقیقت بهداشت روانی حالت ویژهای از روان است که سبب رشد و کمال شخصیت افراد در سازمان می شود . درز حقیقت بهداشت روانی حاصل مساعد بودن زمینه ها و شرایط برای زیست و رشد فرد در سازمان یا جامعه است .

نتیجه :

روابط انسانی در سازمانهای آموزشی ان هنگام موثر و مفید مواقع خواهد گردید که؛ کسب هر چه بیشتر دانسته ها ، اطلاعات و مهارت های مربوط به ایجاد روابط انسانی اثر بخش واقع گردد.مدیر باید بیشتر گوش شنوا داشته باشد تا زبان گویا. به طوری که ظرافت های لازم در زمینه صمیمانه گوش کردن را کسب نماید. تلاش در جهت درک دلایل صریح و ضمنی رفتار دیگران در بر خورد با آنها را همراه داشته باشد. علاوه بر دریافت محتوای اصلی پیام ها ، باید سعی نماید که نکات عاطفی و احساسی و ضمنی پیام ها را نیز دریافت نماید. از طرفی مدیر باید از نقش اساسی خودش در مدرسه و تأثیر آن بر رفتار و عمل کرد دیگران آگاه باشد. از الگو های مناسب ارتباطی در موقعیت های مقتضی استفاده نماید. رعایت این عوامل نقش موثری در تاثیرات روابط انسانی خواهد داشت.

منابع :

محمد میر کمالی (1388) ، روابط انسانی در آموزشگاه ( تهران: یسطرون )

سید قربان حسینی (1391) ، شاخص های روابط انسانی

خلاصه فصل اول کتاب روابط انسانی در آموزشگاه...